संस्कृत पाठानुसार प्रश्नोत्तर पुनरावृत्ति
अष्टमः पाठः – पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
प्रश्न 1: अस्मिन् पाठे कस्य प्रदेशस्य वर्णनम् अस्ति?
उत्तरम्: भारतस्य पूर्वोत्तरप्रदेशस्य वर्णनम् अस्ति।
प्रश्न 2: सप्तभगिन्यः इति किम्?
उत्तरम्: पूर्वोत्तरभारतस्य सप्त राज्याः।
प्रश्न 3: अस्य प्रदेशस्य सौन्दर्यं कथम्?
उत्तरम्: अत्यन्तं मनोहरम्।
प्रश्न 4: ब्रह्मपुत्रा नदी कुत्र प्रवहति?
उत्तरम्: पूर्वोत्तरभारतप्रदेशे।
प्रश्न 5: अत्र के वसन्ति?
उत्तरम्: विविधसंस्कृतियुक्ताः जनाः।
प्रश्न 6: अत्र किं दृश्यते?
उत्तरम्: पर्वताः वनानि नद्यः।
प्रश्न 7: अस्य प्रदेशस्य प्रसिद्धिः किम्?
उत्तरम्: प्राकृतिकसौन्दर्यम्।
प्रश्न 8: अस्मिन् पाठे किं वर्णितम्?
उत्तरम्: पूर्वोत्तरभारतस्य सौन्दर्यम्।
प्रश्न 9: अत्र के राज्याः सन्ति?
उत्तरम्: अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरः, मेघालयः, मिजोरम्, नागालैण्डः, त्रिपुरा, सिक्किम्।
प्रश्न 10: पाठस्य मुख्यः विषयः कः?
उत्तरम्: पूर्वोत्तरभारतस्य सौन्दर्यवर्णनम्।
नवमः पाठः – कोऽरुक् ?
प्रश्न 1: ‘कोऽरुक्’ इति पदस्य अर्थः कः?
उत्तरम्: एषः कः?
प्रश्न 2: अस्मिन् पाठे कयोः संवादः?
उत्तरम्: मातुः बालकस्य।
प्रश्न 3: बालकः किं पृच्छति?
उत्तरम्: ‘कोऽरुक्?’ इति।
प्रश्न 4: बालकस्य स्वभावः?
उत्तरम्: जिज्ञासु।
प्रश्न 5: माता किं करोति?
उत्तरम्: सा उत्तरं ददाति।
प्रश्न 6: बालकः किमर्थं पृच्छति?
उत्तरम्: ज्ञातुम् इच्छति।
प्रश्न 7: अस्मात् पाठात् का शिक्षा?
उत्तरम्: जिज्ञासा ज्ञानस्य कारणम्।
प्रश्न 8: अत्र प्रमुखः विषयः?
उत्तरम्: बालकस्य जिज्ञासा।
प्रश्न 9: माता किं शिक्षयति?
उत्तरम्: ज्ञानम्।
प्रश्न 10: पाठस्य संदेशः कः?
उत्तरम्: प्रश्नपूछनं आवश्यकम्।
दशमः पाठः – सन्निमित्ते वरं त्यागः
प्रश्न 1: वीरवरः कः आसीत्?
उत्तरम्: सः राज्ञः सेवकः आसीत्।
प्रश्न 2: त्यागस्य महत्त्वं किम्?
उत्तरम्: परहिताय त्यागः श्रेष्ठः।
प्रश्न 3: वीरवरस्य गुणाः के?
उत्तरम्: साहसः, निष्ठा, कर्तव्यपरायणता।
प्रश्न 4: वीरवरः किं अकरोत्?
उत्तरम्: सः राज्यस्य रक्षणम् अकरोत्।
प्रश्न 5: राजा तं कथं मन्यते?
उत्तरम्: सः विश्वासनीयः सेवकः।
प्रश्न 6: वीरवरः किमर्थं प्रसिद्धः?
उत्तरम्: त्यागभावनया।
प्रश्न 7: अस्मात् पाठात् का शिक्षा?
उत्तरम्: परहिताय त्यागः आवश्यकः।
प्रश्न 8: वीरवरस्य स्वभावः कः?
उत्तरम्: कर्तव्यनिष्ठः।
प्रश्न 9: कथा कस्य विषये अस्ति?
उत्तरम्: वीरवरस्य त्यागस्य।
प्रश्न 10: पाठस्य मुख्यः संदेशः कः?
उत्तरम्: सन्निमित्ते त्यागः श्रेष्ठः।
एकादशः पाठः – सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख)
प्रश्न 1: वीरवरः किमर्थं त्यागं करोति?
उत्तरम्: राज्यहिताय।
प्रश्न 2: राजा किं करोति?
उत्तरम्: सः वीरवरस्य प्रशंसां करोति।
प्रश्न 3: वीरवरः किम् आदर्शं दर्शयति?
उत्तरम्: त्यागस्य आदर्शम्।
प्रश्न 4: अस्मात् पाठात् का शिक्षा?
उत्तरम्: परहिताय त्यागः।
प्रश्न 5: वीरवरस्य स्वभावः कः?
उत्तरम्: साहसी।
प्रश्न 6: वीरवरः कस्य रक्षणं करोति?
उत्तरम्: राज्यस्य।
प्रश्न 7: वीरवरः किमर्थं प्रसिद्धः?
उत्तरम्: त्यागेन।
प्रश्न 8: पाठस्य संदेशः कः?
उत्तरम्: कर्तव्यपालनम् आवश्यकम्।
प्रश्न 9: वीरवरस्य चरित्रं कथम्?
उत्तरम्: आदर्शम्।
प्रश्न 10: अस्य पाठस्य मुख्यः विषयः कः?
उत्तरम्: त्यागभावना।
द्वादशः पाठः – सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते
प्रश्न 1: सम्यग्वर्णप्रयोगः किम्?
उत्तरम्: शुद्धवर्णोच्चारणम्।
प्रश्न 2: शुद्धोच्चारणस्य महत्त्वं किम्?
उत्तरम्: भाषा स्पष्टा भवति।
प्रश्न 3: अस्मात् पाठात् का शिक्षा?
उत्तरम्: सदा शुद्धोच्चारणम्।
प्रश्न 4: वर्णप्रयोगः किमर्थं आवश्यकः?
उत्तरम्: भाषाशुद्धये।
प्रश्न 5: अस्मिन् पाठे किं शिक्ष्यते?
उत्तरम्: शुद्धवर्णप्रयोगः।
प्रश्न 6: सम्यक् वचनं कथं भवति?
उत्तरम्: शुद्धोच्चारणेन।
प्रश्न 7: भाषा कथं सुन्दरा भवति?
उत्तरम्: शुद्धवर्णप्रयोगेन।
प्रश्न 8: अत्र मुख्यः विषयः कः?
उत्तरम्: उच्चारणशुद्धता।
प्रश्न 9: वर्णानां अध्ययनं किमर्थम्?
उत्तरम्: भाषाज्ञानाय।
प्रश्न 10: पाठस्य संदेशः कः?
उत्तरम्: शुद्धोच्चारणम् आवश्यकम्।
त्रयोदशः पाठः
प्रश्न 1: अस्य पाठस्य विषयः कः?
उत्तरम्: संस्कृतभाषायाः महत्त्वम्।
प्रश्न 2: संस्कृतभाषा किमर्थं प्रसिद्धा?
उत्तरम्: प्राचीनभाषा अस्ति।
प्रश्न 3: संस्कृतभाषायाः गुणाः के?
उत्तरम्: स्पष्टता, शुद्धता।
प्रश्न 4: अस्मात् पाठात् का शिक्षा?
उत्तरम्: संस्कृतभाषा अधीयताम्।
प्रश्न 5: संस्कृतस्य महत्त्वं किम्?
उत्तरम्: भारतीयसंस्कृतेः आधारः।
प्रश्न 6: संस्कृतं कुत्र प्रयुज्यते?
उत्तरम्: साहित्ये, शास्त्रे।
प्रश्न 7: संस्कृतभाषा कथं अस्ति?
उत्तरम्: प्राचीनं समृद्धं च।
प्रश्न 8: अस्य पाठस्य संदेशः कः?
उत्तरम्: संस्कृतभाषायाः संरक्षणम्।
प्रश्न 9: संस्कृतभाषा किमर्थं पठनीया?
उत्तरम्: ज्ञानवृद्धये।
प्रश्न 10: संस्कृतस्य उपयोगः कः?
उत्तरम्: भारतीयसंस्कृतेः संवर्धनम्।
व्याकरणभागः
प्रश्न 1: उपसर्गः कः?
उत्तरम्: यः धातोः पूर्वं योज्यते सः उपसर्गः।
प्रश्न 2: धातुरूपाणि किम्?
उत्तरम्: क्रियायाः रूपाणि धातुरूपाणि।
प्रश्न 3: शब्दरूपाणि किमर्थं पठ्यन्ते?
उत्तरम्: संज्ञाशब्दज्ञानाय।
प्रश्न 4: ‘गम्’ धातोः रूपाणि लिखत।
उत्तरम्: गच्छामि, गच्छसि, गच्छति।
प्रश्न 5: ‘भू’ धातोः रूपं लिखत।
उत्तरम्: भवति।